نگذارید بخشهای مختلف اقتصاد به دلار آویزان بمانند

خبر حرفه ای/ پانزدهم فروردین ماه 1402 مقام معظم رهبری در جمع مسئولان و کارگزاران نظام توصیه هایی را برای جلوگیری از مساله “آویزان شدن بسیاری از بخشهای اقتصادی به دلار ” مطرح کردند که حالا با گذشت نزدیک به سه سال می بینیم نه تنها به درستی مورد عنایت و اجرا از سوی مسئولان ذی ربط قرار نگرفته بلکه شرایطی برعکس در بازار حاکم است ، ایشان در آن سخنرانی فرمودند: “ما برای ریالِ خودمان مدام رقیب درست میکنیم! واقعاً یکی از گرفتاری‌های کشور ما مسئله‌ی آویزان شدن بخشهای مختلف اقتصاد ما به دلار است. من در مشهد گفتم؛ بعضی از کشورها خودشان را از دلار جدا کردند و معاملاتشان را از طریق دیگری [انجام میدهند]؛ حتّی اینها را از سوئیفت خارج کرده بودند، اینها ارتباطاتشان را با سوئیفت هم قطع کردند ــ آنها هم قطع کرده بودند، اینها هم قطع کردند ــ وضعشان بهتر شد…”

طرح این موضوع از سوی رهبر انقلاب که چرا برخی از شرکتهای بزرگ متعلق به دولت قیمت محصول داخلی خود را که با امکانات و مواد اولیه داخل کشور تولید می شود؛ با قیمت دلار تلگرامی جعلی تطبیق می کنند و چرا به دلار حاکمیت می دهند و رقیب ریال یعنی دلار را در داخل تقویت می کنند، پرسش های جدی و قابل تاملی است که جای بررسی آن در سطوح عالی دولت، بانک مرکزی، مجلس و قوه قضاییه وجود دارد.

پرواضح است که اگر شرکتهای دولتی تولید کننده انبوه برخی از محصولات مورد نیاز روزمره داخلی، محصولاتشان را با قیمت دلار تلگرامی و بازار آزاد تطبیق بدهند، خواه ناخواه به مثابه علامتی به بازار و تولیدات مشابه است و درمجموع تورمی افسارگسیخته درهمان بخش را به داخل کشور پمپاژ می کنند که وضعیتی مشابه آنچه امروز در برخی از بازارها نظیر بازار خودرو، طلا و مواد غذایی و غیره ایجاد کرده ، به وجود می آورد که کنترل آن به آسانی میسر نیست، مثلا الان چگونه نظارتی برقیمت محصولات برخی از شرکتهای پتروشیمی تولید کننده محصولات اولیه پلیمری یا حتی محصولات نهایی پتروشیمیایی مثل انواع کود، سم ، پلاستیک و محصولات نایلونی و پلاستیکی وجود دارد یا چگونه نظارتی بر برخی محصولاتی که نیازمند فناوری های ویژه اما بومی سازی شده هستند مثل تولیدات پلاستیک های فشرده که در ساخت قطعات خودرو استفاده می شود و امثال این موارد وجود دارد که محصولاتشان را که عمدتا از خوراک گاز داخلی و با فناوری های عمدتا بومی ساخته می شود با قیمت دلار بازار آزاد تطبیق ندهند؟چگونه نظارتی بر بسیاری از تولیدات محصولات و مواد غذایی وجود دارد که قیمت این گونه تولیدات را که کاملا با امکانات و مواد داخل کشور ساخته می شود، متناسب با بازار ارز بالا نبرند؟

تنظیم رابطه مالی دولت با شرکتهای دولتی نکته مهمی است که برای جلوگیری از برخی از سوء استفاده ها در این باره موثر است و اگر دولت برای کنترل این مورد به صورتی جدی از خودش شروع نکند و اقدامی اساسی در برخورد با گران فروشی های بی ضابطه انجام ندهد ، جداسازی اقتصادملی از سلطه دلار و جلوگیری از آویزان ماندن بخشهای مختلف اقتصاد به دلار تنها درحد یک شعار و آرمان اقتصادی باقی می ماند و هیچ گاه رنگ و بوی عملیاتی به خود نمی گیرد.

البته رهایی از سلطه دلار نیازمند ترسیم و عملیاتی کردن یک نقشه راه جدی است و توجه به مساله فوق یکی از ابعاد آن است و تردیدی نیست  که این موضوع نیازمند جنبه های دیگری همچون ایجاد پیمانهای دو یا چند جانبه پولی با کشورهای طرف تجاری کشورمان و همچنین عدم اتکا به برخی از سازوکارهای مالی نظام سلطه جهانی است که با محوریت سلطه دلار ساختار سازی می کنند نظیر سازوکار مبادلات مالی و بانکی از طریق سوئیفت و همان طوری که مقام معظم رهبری پیشتر مطرح کردند برخی از کشورها با ایجاد سازوکارهای دیگری غیراز سوئیفت برای مبادلات بانکی و مالی شان توانسته اند با تحریم سوئیفت مقابله کنند و اتفاقا دراین مسیر موفق هم باشند.درهرحال اتصال دلار به بسیاری از بخشهای اقتصادی یکی از عوامل اصلی تولیدکننده تورم است و دولت باید برای قطع این اتصال هرآنچه که می تواند انجام دهد و اولین قدم هم آن است که از خود و شرکتهای زیرمجموعه خودش شروع کند.

نویسنده : حسین بردبار یزدی ، مدیرمسئول و صاحب امتیاز “خبرحرفه ای”